Jeśli Twoja jednostka stosuje procedury Prawa zamówień publicznych, to w bieżącym roku ktoś może Cię zaskoczyć poleceniem złożenia oświadczenia ws. konfliktu interesów, choć nigdy wcześniej nie miało to miejsca. Od 1 stycznia zmieniły się bowiem przepisy w tym zakresie. [1] 

Konflikt interesów – mamy definicję prawną (nareszcie!)

Pierwszą zmianą, wprowadzoną przez nowe Prawo zamówień publicznych, jest pojawienie się pojęcia i definicji konfliktu interesów w ustawie. Co więcej, jest to pierwsza legalna definicja konfliktu interesów dotycząca sektora publicznego w polskim prawie!

Dotychczas mieliśmy sytuację zupełnie paradoksalną. Choć o konflikcie interesów dużo pisano i mówiono (i słusznie), to w przepisach prawnych posługiwano się pojęciami bezstronności, bezinteresowności i obiektywizmu. Legalne definicje konfliktu interesów funkcjonowały w polskim prawie jedynie w odniesieniu do sektora finansowego. Natomiast w dziedzinie funduszy europejskich odwoływano się wprost do definicji w stosownym rozporządzeniu unijnym.

Więcej osób złoży oświadczenie

Nowe PZP rozszerzyło znacznie kategorię osób, które będą składały oświadczenia o istnieniu lub braku konfliktu interesów.

Do kategorii istniejących obecnie, tj. osób wykonujących czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego (komisja przetargowa, biegli itp.) dodano „inne osoby mogące wpłynąć na wynik postępowania”. Poprzednio takie osoby mogły zostać w pewnych sytuacjach wezwane do złożenia oświadczenia, obecnie muszą je składać obligatoryjnie.

Czy należysz do tej kategorii? Ustawa jej bliżej nie precyzuje, ale dysponujemy opinią Urzędu Zamówień Publicznych sprzed kilku lat, która wskazuje, że należą do niej:

• pracownicy zamawiającego, którzy wykonywali czynności związane z przygotowaniem postępowania (szacowanie wartości zamówienia, SIWZ, OPZ),
• osoby, które mają dostęp do dokumentacji postępowania lub informacji związanych z prowadzoną procedurą o udzielenie zamówienia,
• doradcy, konsultanci lub pełnomocnicy, także zewnętrzni.

Osobiście dodałbym do tej kategorii także prawników, opiniujących kwestie prawne na potrzeby postępowania i osoby decydujące o środkach przeznaczonych na sfinansowanie zamówienia. Czy ktoś jeszcze? Warto będzie śledzić opinie UZP w tym zakresie.

Doprecyzowano także, że oświadczenie będzie zawsze składał kierownik zamawiającego i osoby udzielające zamówienia.

Zmodyfikowana definicja – i odpowiedzialność karna

Porównując definicję braku bezstronności ze starej ustawy i konfliktu interesów z nowej, zauważymy także kilka drobnych modyfikacji. Nowa definicja jest bliższa tej z unijnej dyrektywy ws. zamówień publicznych.

Pewne przepisy jednak utrzymano:

• oświadczenie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej,
• oświadczenie dotyczy zarówno faktów, jak i ocen (chodzi o pozostawanie z wykonawcą w takim stosunku prawnym lub faktycznym, że istnieje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności lub niezależności składającego oświadczenie).

W konsekwencji przepisy te nadal pozostają pułapką prawną na osoby składające oświadczenie. Musimy oświadczyć, czy inni mogą mieć wątpliwości, co do naszej bezstronności lub niezależności. Pod rygorem odpowiedzialności karnej!

I chociaż sądowe statystyki stosowania art. 233 § 6 kodeksu karnego wskazują, że ponad 90% wyroków skazujących to wyroki w zawieszeniu – warto pochylić się nad tekstem oświadczenia i złożyć je rzetelnie.

Co mogę doradzić?

Jeżeli masz lub miałaś / miałeś jakieś relacje z wykonawcami to:

• zawsze je skonsultuj. Najlepiej – z doradcą ds. etyki, przełożonym, specjalistą ds. antykorupcji, zamówień publicznych lub inną fachową osobą.
• przeczytaj mój artykuł w Zamówienia Publiczne Doradca.
• zajrzyj do bezpłatnego poradnika wydanego przez UZP. (Polecam, bo byłem jego współautorem 😊). Choć został on napisany w stanie prawnym starej ustawy, to części opisujące, jak analizować ryzyko konfliktu interesów pozostają w pełni aktualne. Istota zjawiska się nie zmieniła, mimo pewnych modyfikacji w definicji.
• możesz zadać mi pytanie e-mailem. W tym celu wystarczy zapisać się do mojego newslettera. Z chęcią odpowiadam na pytania subskrybentów.
• i oczywiście zapraszam na jedno z moich szkoleń w tym zakresie. Znajdziesz je na tej stronie.

---

[1] Art. 56 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych